تبلیغات
گوهر ناب

ادامه ادله مخالف استاد شهید مطهری

3 - روایت
دلیل سوم از ادله كسانی كه پوشش وجه و كفین را لازم شمرده‏اند روایتی‏ است كه در كتب حدیث نقل شده و شهید ثانی در مسالك به آن استدلال و سپس نقد كرده است . مضمون روایت اینست : در حجة الوداع ، زنی برای پرسیدن مسأله‏ای خدمت رسول اكرم صلی الله‏ علیه و آله آمد . فضل بن عباس پشت سر رسول خدا سوار بود . نگاههائی بین‏ آن زن و فضل رد و بدل شد . رسول اكرم متوجه شد كه آندو به هم خیره شده‏اند و زن جوان به جای اینكه توجهش به جواب مسأله باشد همه توجهش به فضل‏ است كه جوانی نورس و زیبا بود . رسول اكرم با دست خود صورت فضل را چرخانید و فرمود زنی جوان و مردی جوان ، می‏ترسم شیطان در میان ایشان پا بنهد ( 1 )
شهید رضوان الله علیه ، در پاسخ این استدلال می‏گوید : این روایت دلیل بر عدم وجوب پوشیدن چهره است و حتی دلیل بر جواز نظر به چهره اجنبیه است نه دلیل بر وجوب پوشیدن چهره و بر حرمت نظر
ما سخن شهید را چنین توضیح می‏دهیم : اولا طبق مفاد این حدیث پیغمبر اكرم زن را از باز گذاشتن چهره‏اش نهی نفرموده بود كه منتهی بدین جریان‏ شد . ثانیا خود رسول اكرم ضمن پاسخ دادن به مسأله آن زن ، به چهره زن‏ نگاه می‏كرد كه متوجه شد آن زن آزمندانه به چهره زیبای فضل خیره شده است‏ .

پاورقی : 1 - صحیح بخاری جلد 8 صفحه . 63

ثالثا قرائن این قصه حكایت می‏كند كه نگاه آندو به یكدیگر شهوت‏آلود بوده است . شك نیست كه اینگونه تبادل نگاهها حرام است . بدین جهت بود كه‏ رسول اكرم دست خود را به پشت سر برد و چهره فضل را به طرف دیگر برگردانید كه دیگر او به آن زن نگاه نكند و آن زن به او . رابعا بعد از این جریان نیز زن را امر به پوشیدن چهره نكرد ، بلكه عملا مانع نگاههای‏ شهوت‏آلود آندو به یكدیگر شد
شیخ انصاری نیز در رساله نكاح پس از آنكه این حدیث را از طرف‏ طرفداران لزوم پوشیدن چهره و حرمت نظر نقل می‏كند می‏فرماید : این حدیث‏ برخلاف مدعای آنها بیشتر دلالت دارد

4 - خواستگاری

یكی دیگر از ادله كسانی كه پوشش چهره را لازم دانسته‏اند ، اینست كه در مورد كسی كه قصد ازدواج دارد اجازه داده شده است كه به چهره زنی كه مورد نظر اوست نگاه كند . مفهوم این حكم اینست كه برای كسی كه قصد ازدواج‏ ندارد ، نظر كردن جایز نیست . اكنون ما بعضی از روایات این باب را ذكر می‏كنیم : الف - « عن ابی‏هریره : كنت عند النبی ، فأتاه رجل فاخبره انه تزوج‏ امرأه من الانصار . فقال له رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم : أنظرت‏ الیها ؟ قال : لا . قال : فاذهب فانظر الیها فان فی اعین الانصار شیئا » ( 1 )

پاورقی : 1 - صحیح مسلم جلد 4 صفحه . 142

ابوهریره می‏گوید : نزد رسول خدا بودم كه مردی آمد و گفت با زنی از انصار ازدواج كرده‏ام . پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم‏ به وی فرمود : آیا آن زن را دیده‏ای ؟ گفت نه . فرمود برو او را ببین ، زیرا چشم انصار معمولا عیبی دارد
ب - « عن المغیره بن شعبة انه خطب امرأه فقال صلی الله علیه و آله و سلم : انظر الیها فانه احری ان یدوم بینكما » ( 1 )
مغیره بن شعبه از زنی خواستگاری كرد . پیغمبر اكرم صلی الله علیه و آله‏ و سلم مطلع شد ، بدو فرمود : برو ببین ، زیرا اگر ببینی و بعد ازدواج كنی‏ این كار برای دوام ازدواج شما بهتر است
ج - از حضرت صادق علیه السلام روایت شده است : « لا باس ان ینظر الی وجهها و معاصمها اذا اراد ان یتزوجها » ( 2 )
یعنی وقتی شخص بخواهد با زنی ازدواج كند ، باكی نیست كه به چهره و محل دستبندها نگاه كند . مفهوم مخالف این حدیث اینست كه اگر قصد ازدواج در كار نباشد نگاه كردن جایز نیست
جواب این استدلال همانطور كه فقهاء گفته‏اند اینست كه : اولا نگاه خواستگار با نگاه غیر خواستگار فرق می‏كند . خواستگار به دیده‏ خریداری و برای خریداری نگاه می‏كند و به اصطلاح نظر استقلالی دارد و معمولا خالی از تلذذ نیست . لهذا فقهاء می‏گویند نگاه خواستگار با علم بدینكه‏ تلذذ حاصل می‏شود مانعی ندارد . البته هدف او باید تحقیق باشد نه تلذذ

پاورقی : 1 - جامع ترمذی صفحه . 175 2 - وافی مجلد 12 ص 58 و وسائل جلد 3 صفحه 11 و كافی جلد 5 صفحه 365

ولی غیر خواستگار اگر به منظور تلذذ نخواهد نگاه كند ، نظرش آلی خواهد بود نه استقلالی . ما فرق بین این دو نوع نظر را در تفسیر آیه 31 سوره نور بیان كردیم و خلاصه اینست : كسی كه قصد خواستگاری ندارد ، نباید با چشمان‏ خیره و نگاههای خریداری ، زن را ورانداز كند و این منافات ندارد كه نظر به چهره زن به طور آلی یعنی به اندازه‏ای كه لازمه مخاطبه است جایز باشد
و ثانیا در مورد نگاهی كه مقدمه خواستگاری است ، چنانكه روایات دیگر دلالت دارد و فقهاء هم فتوا می‏دهند ، جواز نظر اختصاص به چهره و دو دست‏ ندارد بلكه نسبت به مطلق زیبائیهای زن نیز جایز است از باب نمونه دو روایت را ذكر می‏كنیم : 1 - « عبدالله بن سنان : قال : قلت لابی‏عبدالله علیه السلام : الرجل‏ یرید ان یتزوج المرأه / فینظر الی شعرها ؟ فقال : نعم ، انما یرید ان‏ یشتریها باغلی الثمن » ( 1 )
عبدالله بن سنان می‏گوید : از حضرت صادق علیه السلام پرسیدم وقتی شخص‏ اراده دارد با زنی ازدواج كند آیا جایز است به موی او نگاه كند ؟ فرمود : آری زیرا به گرانبهاترین قیمت ، خریدار اوست

پاورقی : 1 - وسائل جلد 3 صفحه 12 - تهذیب جلد 7 صفحه . 435

یعنی آنچه انسان در زندگی زناشوئی مایه می‏گذارد از هر چیز گرانبهاتر است . واضح است كه مراد مهریه نیست ، زیرا ارزش پول مهریه ، گرانبهاترین قیمت نیست ، بلكه مقصود اینست كه می‏خواهد با او زندگی كند و عمر خویش را با او بسر برد
2 - « عن رجل عن ابی‏عبدالله علیه السلام قال : قلت له : / ینظر الرجل‏ الی المرأه یرید تزویجها فینظر الی شعرها و محاسنها ؟ قال : لا بأس بذلك‏ اذا لم یكن متلذذا » ( 1 )
مردی از حضرت صادق علیه السلام می‏پرسد آیا مردی كه قصد ازدواج دارد حق‏ دارد به مو و زیبائیهای زن مورد نظرش نگاه كند ؟ فرمود : اشكالی ندارد مشروط بر اینكه مقصودش التذاذ نباشد
پس معلوم شد جواز نظر برای خواستگار ، اختصاص به چهره و دو دست‏ ندارد
ثالثا بحث ما فعلا در لزوم پوشیدن وجه و كفین است نه در جواز نظر برای‏ مرد . فرضا روایاتی كه دلالت می‏كند كه برای خواستگار ، نظر به چهره زن‏ مورد نظرش جایز است مفهوم مخالفی داشته باشد كه نظر غیر خواستگار بر چهره زن جایز نیست ، دلیل بر عدم جواز نظر مرد بر چهره زن بیگانه است‏ نه بر وجوب پوشیدن زن وجه و كفین را

5 - آیه " جلباب "

دلیل دیگر كه می‏توان به آن تمسك جست ، آیه جلباب است كه می‏فرماید : " « یا ایها النبی قل لازواجك و بناتك و نساء المؤمنین یدنین علیهن من‏ جلابیبهن ». . . " ای پیامبر ! به همسرانت و دخترانت و همسران مؤمنین بگو كه جلبابهای ( روسریها ) خویش را به خود نزدیك سازند . . . )

پاورقی : 1 - كافی جلد 5 صفحه 365 - وسائل جلد 3 صفحه . 11

این استدلال مبنی بر اینست كه جمله " نزدیك سازند روسریهای خویش را " كنایه باشد از اینكه با روسریها چهره خویش را بپوشانند . همچنانكه‏ بسیاری از مفسران مانند زمخشری در " كشاف " و فیض در " صافی " اینچنین تفسیر كرده‏اند
ولی ما در یكی از فصلهای گذشته تحت عنوان " حریم عفاف " ثابت‏ كردیم این تفسیر هیچ مبنائی ندارد ، نظر برخی مفسرین دیگر مانند تفسیر المیزان را تأیید كردیم . تا آنجا كه من الان به خاطر دارم هیچ فقیهی به‏ این آیه به عنوان یكی از ادله وجوب ستر استناد نجسته است
22

تاریخ ارسال : دوشنبه 13 بهمن 1393 12:51 ب.ظ | نویسنده : خانم محمدقلی

لطفا دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.