تبلیغات
گوهر ناب

زینت ادامه کتاب حجاب استاد شهید مطهری

در جمله بعد می‏فرماید : " « و لا یبدین زینتهن الا ما ظهر منها »"
كلمه " زینت " در عربی از كلمه " زیور " فارسی اعم است . زیرا زیور به زینتهائی گفته می‏شود كه از بدن جدا می‏باشد مانند طلا آلات و جواهرات ، ولی كلمه زینت هم به این دسته گفته می‏شود و هم به آرایشهائی كه به بدن‏ متصل است نظیر سرمه و خضاب
مفاد این دستور اینست كه زنان نباید آرایش و زیور خود را آشكار سازند . سپس دو استثناء برای این وظیفه ذكر شده است كه هر دو را مفصلا مورد بحث قرار می‏دهیم :

استثناء اول :

" « الا ما ظهر منها »" یعنی جز زینتهائی كه آشكار است . از این‏ عبارت چنین استفاده می‏شود كه زینتهای زن دو نوع است . یك نوع زینتی‏ است كه آشكار است . نوع دیگر زینتی است كه " درباره این استثناء سه قول است : اول اینكه مراد از زینت آشكار جامه‏ها است ( جامه‏های رو ) ، و مراد از زینت نهان پای برنجن ( 1 ) و گوشواره و دستبند است . این قول از ابن مسعود صحابی معروف نقل شده است‏
قول دوم اینكه مراز از زینت ظاهره سرمه و انگشتر و خضاب دست است ، یعنی زینتهائی كه در چهره و دو دست تا مچ واقع می‏شود . این ، قول ابن‏ عباس است
قول سوم اینست كه مراد از زینت آشكار ، خود چهره و دو دست تا مچ‏ است . این ، قول ضحاك و عطا است "
در تفسیر صافی ذیل این جمله یك عده روایات از ائمه اطهار نقل می‏كند كه ما بعد نقل خواهیم كرد

پاورقی : 1 - نوعی زینت نظیر دستبند كه به مچ پا می‏بسته‏اند

در تفسیر كشاف می‏گوید : " زینت عبارت است از چیزهائی كه زن خود را بدانها می‏آراید از قبیل‏ طلاآلات ، سرمه ، خضاب . زینتهای آشكار از قبیل انگشتر ، حلقه ، سرمه و خضاب مانعی نیست كه آشكار بشود و اما زینتهای پنهان از قبیل‏ دست برنجن ، پای برنجن ، بازوبند ، گردنبند ، تاج ، كمربند ، گوشواره‏ باید پوشانیده شود . مگر از عده‏ای كه در خود آیه استثنا شده‏اند "
می‏گوید : " در آیه پوشانیدن خود زینتهای باطنه مطرح شده است نه محلهای آنها از بدن . این به خاطر مبالغه در لزوم پوشانیدن آن قسمتهای از بدن است از قبیل ذراع ، ساق پا ، بازو ، گردن ، سر ، سینه ، گوش "
آنگاه صاحب كشاف پس از بحثی درباره موهای عاریتی كه به موی زن وصل‏ می‏شود ، و بحث دیگری درباره تعیین مواضع زینت ظاهره این بحث را پیش‏ می‏كشد كه فلسفه استثناء زینتهای ظاهره از قبیل سرمه و خضاب و گلگونه و انگشتر و حلقه و مواضع آنها از قبیل چهره و دو دست چیست ؟ در جواب می‏گوید : " فلسفه‏اش اینست كه پوشانیدن اینها حرج است ، كار دشواری است بر زن . زن چاره‏ای ندارد از اینكه با دو دستش اشیاء را بردارد یا بگیرد و چهره‏اش را بگشاید . خصوصا در مقام شهادت دادن و در محاكمات و در موقع‏ ازدواج . چاره‏ای ندارد از اینكه در كوچه‏ها راه برود و خواه ناخواه از ساق‏ به پائینتر یعنی قدمهایش معلوم می‏شود ، خصوصا زنان فقیر ( كه جوراب و احیانا كفش ندارند ) . و اینست معنی جمله " « الا ما ظهر منها »"
در حقیقت مقصود اینست : مگر آنچه عاده و طبعا آشكار است و اصل اول‏ ایجاب می‏كند كه آشكار باشد "
صاحب كشاف آنگاه وارد فلسفه استثناء دوم ( محارم ) می‏شود . سپس وضع‏ زنان را قبل از نزول این آیات شرح می‏دهد كه گریبانهایشان گشاد و باز بود ، گردن و سینه و اطراف سینه‏شان دیده می‏شد ، و دامن روسریها را معمولا از پشت سر بر می‏گرداندند و قهرا قسمتهای گردن و بناگوش و سینه دیده می‏شد
فخر رازی در تفسیر كبیر پس از اینكه بحثی می‏كند درباره اینكه آیا لغت‏ زینت تنها به زیبائیهای مصنوعی گفته می‏شود و یا زیبائیهای طبیعی را هم‏ شامل است و خود رأی دوم را انتخاب می‏كند ، می‏گوید : " به عقیده كسانی مانند قفال كه می‏گویند مراد زیبائیهای طبیعی است ، مقصود از زینت آشكار ، چهره و دو دست تا مچ است در زنها ، و چهره و دو دست و دو پا است در مردها . به عقیده قفال چون ضرورت معاشرت ایجاب‏ می‏كرده كه چهره و دو دست تا مچ باز باشد و شریعت اسلام شریعت سهل و آسان است پوشانیدن چهره و دو دست تا مچ واجب نشده است . . . و اما كسانی كه زینت را به امور مصنوعی حمل كرده‏اند گفته‏اند مقصود از زینت‏ ظاهره زینت چهره و دستها است از قبیل وسمه و گلگونه و خضاب و انگشتر
و علت این استثناء این است كه پوشانیدن اینها برای زن دشوار است . زن‏ ناچار است كه با دستهای خود اشیاء را بردارد و در مقام شهادت و محاكمه‏ و ازدواج ناچار است چهره خویش بگشاید "
درباره این استثناء از ائمه اطهار علیه السلام زیاد پرسش شده است و آنها جواب داده‏اند . ما چند روایت از كتب حدیث نقل می‏كنیم . در تفسیر صافی نیز همین روایتها غالبا نقل شده است . ظاهرا در روایات شیعه در این جهت اختلافی نیست . اینك روایتها : 1 - « عن زراره عن ابی عبدالله علیه السلام فی قوله » ²تعالی : " الا ما ظهر منها " قال : الزینة الظاهره الكحل و الخاتم‏» ( 1 )
یعنی از امام صادق سؤال شد كه مقصود از زینت آشكار كه پوشیدنش برای‏ زن واجب نیست چیست ؟ فرمود زینت آشكار عبارت است از سرمه و انگشتر
2 - « عن علی بن ابراهیم القمی عن ابی جعفر علیه السلام فی هذه الایة ، قال : هی الثیاب و الكحل و الخاتم و خضاب الكف و السوار . و الزینة ثلاث : زینة للناس و زینة للمحرم و زینة للزوج ، فاما زینة الناس فقد " « الا ما ظهر » " را خواستم . فرمود عبارتست از انگشتر و دستبند
4 - « عن بعض اصحابنا عن ابی‏عبدالله علیه السلام قال : قلت له : ما یحل للرجل من المرأه ان یری اذا لم یكن محرما ؟ قال : الوجه و الكفان و القدمان » ( 1 )
ترجمه : راوی كه یك شیعه است می‏گوید از حضرت صادق علیه السلام پرسیدم‏ كه برای مرد نگاه كردن به چه قسمت از بدن زن جایز است در صورتی كه محرم‏ او نباشد ؟ فرمود چهره و دو كف دست و دو قدم
این روایت متضمن حكم جواز نظر بر وجه و كفین است نه حكم عدم وجوب‏ پوشیدن آنها و اینها دو مسأله جداگانه می‏باشند ولی بعدا خواهیم گفت‏ اشكال بیشتر در جواز نظر است نه در عدم وجوب پوشیدن . اگر نظر جائز باشد به طریق اولی پوشیدن واجب نیست . بعدا در این باره بحث خواهیم‏ كرد
5 - " اسماء " دختر ابوبكر - كه خواهر عایشه بود - به خانه پیغمبر اكرم آمد در حالی كه جامه‏های نازك و بدن نما پوشیده بود . رسول اكرم روی‏ خویش را از او برگرداند و فرمود : « یا اسماء ان المرأه اذا بلغت المحیض لم تصلح ان یری منها الا هذا و هذا - و اشار الی كفه و وجهه »
یعنی ای اسماء ! همینكه زن به حد بلوغ رسید سزاوار نیست چیزی از بدن‏ او دیده شود مگر این و این - اشاره فرمود به چهره و قسمت مچ به پائین‏ دست خودش ( 2 )

پاورقی : 1 - كافی جلد 5 صفحه 521 و وسائل جلد 3 صفحه . 25 2 - سنن ابوداود ، جلد 2 صفحه . 383

این روایات با نظر ابن عباس و ضحاك و عطا منطبق است نه با نظر ابن‏ مسعود كه مدعی بوده است مقصود از زینت ظاهره جامه است
اساسا نظر ابن مسعود قابل توجیه نیست ، زیرا جامه‏ای كه خود بخود آشكار است جامه رواست نه جامه زیر ، و در این صورت معنی ندارد كه گفته شود زنان زینتهای خود را آشكار نكنند مگر جامه رو را . جامه رو قابل پوشاندن‏ نیست تا استثنا شود ، بر خلاف چیزهائی كه در كلمات ابن عباس و ضحاك و عطا است و در روایات شیعه امامیه آمده است . اینها اموری است كه قابل‏ این هست كه دستور پوشانیدن یا نپوشانیدن آنها داده شود
به هر حال این روایات می‏فهماند كه برای زن پوشانیدن چهره و دستها تا مچ واجب نیست ، حتی آشكار بودن آرایشهای عادی و معمولی كه در این‏ قسمتها وجود دارد نظیر سرمه و خضاب كه معمولا زن از آنها خالی نیست و پاك كردن آنها یك عمل فوق العاده به شمار می‏رود نیز مانعی ندارد
این مطلب را توضیح می‏دهیم كه ما این مسأله را از نظر خودمان بیان‏ می‏كنیم و استنباط خودمان را ذكر می‏نمائیم ، و اما هر یك از آقایان و خانمها از هر كس كه تقلید می‏كنند عملا باید تابع فتوای مرجع تقلید خودشان‏ باشند . آنچه ما می‏گوئیم با فتوای بعضی از مراجع تقلید تطبیق می‏كند و ممكن است با فتوای بعضی دیگر تطبیق نكند ( هر چند فتوای مخالفی وجود ندارد ، هر چه هست به اصطلاح احتیاط است نه فتوای صریح ) . غرض ما از این بحث این است كه شما با متون اسلام از نزدیك آشنا شوید و به منطق‏ اگر تنها عمل نكردن و پیروی از شهوات بود سهل بود . موضوع ، موضوع‏ انكار اسلام و بی‏اعتقادی است . شما باید با منطق و فلسفه اجتماعی اسلام از نزدیك آشنا شوید تا بتوانید جواب آن اشخاص را در برخوردها بدهید
بدیهی است تنها خواندن رساله‏های عملیه و آگاهی بر متون فتواها برای‏ این منظور كافی نیست ، بحثی استدلالی ، هم از جنبه نقل و هم از جنبه‏ فلسفه اجتماعی لازم است . این جهت است كه این بحث را بر ما ضروری و لازم كرده است و این است محرك ما در بحث استدلالی با بیان ادله و مدارك این مسأله
اما اینكه زن نسبت به محارم خود تا چه اندازه حق دارد پوشش نداشته‏ باشد ، روایات و فتاوی مختلف است . آنچه از یك عده روایات استنباط می‏شود و بر طبق آن نیز بعضی از فقهاء فتوا داده‏اند این است كه از ناف‏ تا زانو از محارم غیر شوهر باید پوشیده شود

تاریخ ارسال : جمعه 2 دی 1390 09:53 ب.ظ | نویسنده : خانم محمدقلی

لطفا دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید

تاریخ ارسال : پنجشنبه 16 شهریور 1396 06:24 ق.ظ
After I initially left a comment I appear to have clicked on the -Notify me when new comments are added- checkbox and from now on each time a
comment is added I recieve four emails with the same comment.
Perhaps there is a means you are able to remove me from that service?

Thank you!
تاریخ ارسال : چهارشنبه 18 مرداد 1396 11:36 ق.ظ
It is in point of fact a great and helpful piece of information. I am glad that you simply shared
this helpful information with us. Please stay us
informed like this. Thank you for sharing.

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر