تبلیغات
گوهر ناب

حجاب از دیدگاه شهید ایت الله مطهری

پیش از اینكه استنباط خود را در این باره ذكر كنیم لازم است‏یك نكته را یادآورى كنیم.آن نكته این است كه معناى لغوى «حجاب‏» كه در عصر ما این كلمه براى پوشش زن معروف شده است چیست؟ كلمه «حجاب‏» هم به معنى پوشیدن است و هم به معنى پرده و حاجب.بیشتر، استعمالش به معنى پرده است.این كلمه از آن جهت مفهوم پوشش مى‏دهد كه پرده وسیله پوشش است، و شاید بتوان گفت كه به حسب اصل لغت هر پوششى حجاب نیست، آن پوشش «حجاب‏» نامیده مى‏شود كه از طریق پشت پرده واقع شدن صورت گیرد.در قرآن كریم در داستان سلیمان غروب خورشید را این طور توصیف مى‏كند: حتى توارت بالحجاب (1) یعنى تا آن وقتى كه خورشید در پشت پرده مخفى شد.پرده حاجز میان قلب و شكم را «حجاب‏» مى‏نامند.

در دستورى كه امیر المؤمنین علیه السلام به مالك اشتر نوشته است مى‏فرماید: «فلا تطولن احتجابك عن رعیتك‏» (2) یعنى در میان مردم باش، كمتر خود را در اندرون خانه خود از مردم پنهان كن; حاجب و دربان تو را از مردم جدا نكند، بلكه خودت را در معرض ملاقات و تماس مردم قرار بده تا ضعیفان و بیچارگان بتوانند نیازمندیها و شكایات خود را به گوش تو برسانند و تو نیز از جریان امور بى اطلاع نمانى.

ابن خلدون در مقدمه خویش فصلى دارد تحت عنوان «فصل فی الحجاب كیف یقع فى الدول و انه یعظم عند الهرم‏» .در این فصل بیان مى‏كند كه حكومتها در بدو تشكیل میان خود و مردم حائل و فاصله‏اى قرار نمى‏دهند ولى تدریجا حائل و پرده میان حاكم و مردم ضخیم‏تر مى‏شود تا بالاخره عواقب ناگوارى به وجود مى‏آورد.ابن خلدون كلمه «حجاب‏» را به معنى پرده و حائل (نه پوشش) به كار برده است 

استعمال كلمه «حجاب‏» در مورد پوشش زن یك اصطلاح نسبتا جدید است.در قدیم و مخصوصا در اصطلاح فقها كلمه «ستر» كه به معنى پوشش است‏به كار رفته است.فقها چه در كتاب الصلوة و چه در كتاب النكاح كه متعرض این مطلب شده‏اند كلمه «ستر» را به كار برده‏اند نه كلمه «حجاب‏» را.

بهتر این بود كه این كلمه عوض نمى‏شد و ما همیشه همان كلمه «پوشش‏» را به كار مى‏بردیم، زیرا چنانكه گفتیم معنى شایع لغت «حجاب‏» پرده است و اگر در مورد پوشش به كار برده مى‏شود به اعتبار پشت پرده واقع شدن زن است و همین امر موجب شده كه عده زیادى گمان كنند كه اسلام خواسته است زن همیشه پشت پرده و در خانه محبوس باشد و بیرون نرود.

وظیفه پوشش كه اسلام براى زنان مقرر كرده است‏بدین معنى نیست كه از خانه بیرون نروند.زندانى كردن و حبس زن در اسلام مطرح نیست.در برخى از كشورهاى قدیم مثل ایران قدیم و هند چنین چیزهایى وجود داشته است ولى در اسلام وجود ندارد.

پوشش زن در اسلام این است كه زن در معاشرت خود با مردان بدن خود را بپوشاند و به جلوه‏گرى و خودنمایى نپردازد.آیات مربوطه همین معنى را ذكر مى‏كند و فتواى فقها هم مؤید همین مطلب است و ما حدود این پوشش را با استفاده از قرآن و منابع سنت ذكر خواهیم كرد.در آیات مربوطه لغت «حجاب‏» به كار نرفته است.آیاتى كه در این باره هست، چه در سوره مباركه نور و چه در سوره مباركه احزاب، حدود پوشش و تماسهاى زن و مرد را ذكر كرده است‏بدون آنكه كلمه «حجاب‏» را به كار برده باشد. آیه‏اى كه در آن كلمه «حجاب‏» به كار رفته است مربوط است‏به زنان پیغمبر اسلام.

 

مى‏دانیم كه در قرآن كریم درباره زنان پیغمبر دستورهاى خاصى وارد شده است. اولین آیه خطاب به زنان پیغمبر با این جمله آغاز مى‏شود: یا نساء النبى لستن كاحد من النساء یعنى شما با سایر زنان فرق دارید.اسلام عنایت‏خاصى داشته است كه زنان پیغمبر، چه در زمان حیات آن حضرت و چه بعد از وفات ایشان، در خانه‏هاى خود بمانند، و در این جهت‏بیشتر منظورهاى اجتماعى و سیاسى در كار بوده است.قرآن كریم صریحا به زنان پیغمبر مى‏گوید: و قرن فى بیوتكن یعنى در خانه‏هاى خود بمانید. اسلام مى‏خواسته است «امهات المؤمنین‏» كه خواه ناخواه احترام زیادى در میان مسلمانان داشتند از احترام خود سوء استفاده نكنند و احیانا ابزار عناصر خودخواه و ماجراجو در مسائل سیاسى و اجتماعى واقع نشوند.و چنانكه مى‏دانیم یكى از امهات المؤمنین (عایشه) كه از این دستور تخلف كرد ماجراهاى سیاسى ناگوارى براى جهان اسلام به وجود آورد.خود او همیشه اظهار تاسف مى‏كرد و مى‏گفت دوست داشتم فرزندان زیادى از پیغمبر مى‏داشتم و مى‏مردند اما به چنین ماجرایى دست نمى‏زدم.

 

سر اینكه زنان پیغمبر ممنوع شدند از اینكه بعد از آن حضرت با شخص دیگرى ازدواج كنند به نظر من همین است; یعنى شوهر بعدى از شهرت و احترام زنش سوء استفاده مى‏كرد و ماجراها مى‏آفرید.بنابر این اگر درباره زنان پیغمبر دستور اكیدتر و شدیدترى وجود داشته باشد بدین جهت است.

 

به هر حال آیه‏اى كه در آن آیه كلمه «حجاب‏» به كار رفته آیه‏53 از سوره احزاب است كه مى‏فرماید: و اذا سالتموهن متاعا فاسالوهن من وراء حجاب یعنى اگر از آنها متاع و كالاى مورد نیازى مطالبه مى‏كنید از پشت پرده از آنها بخواهید.در اصطلاح تاریخ و حدیث اسلامى هر جا نام «آیه حجاب‏» آمده است مثلا گفته شده قبل از نزول آیه حجاب چنان بود و بعد از نزول آیه حجاب چنین شد، مقصود این آیه است كه مربوط به زنان پیغمبر است (3) ، نه آیات سوره نور كه مى‏فرماید:

 

قل للمؤمنین یغضوا من ابصارهم

- الى آخر -

قل للمؤمنات یغضضن من ابصارهن .

یا آیه سوره احزاب كه مى‏فرماید:

یدنین علیهن من جلابیبهن الى آخر.

اما اینكه چطور در عصر اخیر به جاى اصطلاح رایج فقها یعنى ستر و پوشش كلمه حجاب و پرده و پردگى شایع شده است‏براى من مجهول است، و شاید از ناحیه اشتباه كردن حجاب اسلامى به حجابهایى كه در سایر ملل مرسوم بوده است‏باشد.

منبع:

كتاب: مجموعه آثار جلد 19 صفحه 429

نویسنده: استاد شهید مرتضى مطهرى

تاریخ ارسال : پنجشنبه 1 دی 1390 09:23 ب.ظ | نویسنده : خانم محمدقلی

لطفا دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید

تاریخ ارسال : یکشنبه 26 شهریور 1396 05:06 ق.ظ
I'm really enjoying the theme/design of your blog.
Do you ever run into any internet browser compatibility problems?
A few of my blog readers have complained about my site not operating correctly in Explorer but looks great in Chrome.
Do you have any advice to help fix this issue?

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر